Böyük dövlətlər yəhudiləri Hitlerdən qorumayıblar - Holokostun baiskarlarından biri də Stalin olub

Holokost probleminin bir çox tərəfi mövcud olsa da, müəyyən suallar hələ insanları beynində qalır. Yəni bu cür kütləvi insan ölümünün qarşısı ümumiyyətlə alına bilərdimi?.

Tarixə nəzər salanda məlum olur ki, Avropada yaşayan, xüsusən də Almaniya və Avstriya yəhudiləri, II dünya müharibəsi başlamazdan əvvəl onları gözləyən faciəni əvvəlcədən hiss ediblər. Müharibə yaxınlaşdıqca yəhudi qaçqınlarının axını artıb. İlk dəfə beynəlxalq ictimaiyyətin bu kontingenti təhlükəsiz məkanda adekvat şəkildə yerləşdirmək cəhdi barədə toplanışı Fransada baş tutub. Evyan kurort şəhərində keçirilən beynəlxalq konfransında (5–16 iyul 1938) əsas müzakirə mövzusu iştirakçı dövlətlər tərəfindən Almaniya və Avstriyadan olan yəhudi qaçqınların qəbul edilməsi imkanı olub.

Lakin 32 iştirakçı dövlətdən yalnız Dominikan Respublikasının nümayəndə heyəti bu Mərkəzi Amerika dövlətinin prezidenti Rafael Truxillyo tərəfindən hazırlanmış təlimatlar əsasında hərəkət edərək müsbət cavab verib. O dövrdə Dominikanın əhalisi təxminən 7 milyon nəfər olub. Bu arada, o dövrdə köhnə qitədə 12 milyon yəhudi yaşayıb.

Buna görə də, Dominikan nümayəndə heyətinin ölkəsinin maksimum 100.000 yəhudi qaçqını qəbul etməyə hazır olduğu barədə açıqlaması tamamilə məntiqli görünüb. Lakin qeyd etmək vacibdir ki, imtina edən ölkələr arasında həm böyük dövlətlər (ABŞ, Böyük Britaniya), həm də daha aşağı statuslu, lakin beynəlxalq səviyyədə təsirli ölkələr (Belçika, Niderland, Kanada) olub.

1939-cu ilin may ayında 937 Almaniya yəhudisi “Sent-Luis” gəmisi ilə ölümdən qaçmağa çalışıblar. Hər birinin Kubada müvəqqəti qalmaq üçün rəsmi vizası olub və nasistlərin “qan-qan” dediyi Almaniyanı əbədi olaraq tərk etdiklərinə və adada daimi məskunlaşacaqlarına əmin olublar. Gəmi Kuba sahillərinə çatanda dramın ilk hissəsi baş verib. Bir şahid bu barədə belə danışıb: “Yerli hakimiyyət orqanları qaçqınların gəmidən düşməsinə belə icazə verməyib”.

Öz növbəsində rəsmi Vaşinqton gəminin sərnişinlərinin sığınacaq tələbini rədd edib. Amerika administrasiyası immiqrasiya qanunvericiliyinin tətbiq etdiyi sərt məhdudiyyətləri göz önünə sərib. Qaçqınların yalnız bir seçimi olub: geri qayıtmaq. Orada isə onları faciə gözləyib.
II dünya müharibəsi boyunca Vaşinqton və London Avropa yəhudilərinin fəlakətinin miqyasını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq üçün ciddi addım atmayıb.

Öz növbəsində SSRİ-nin rəhbəri İosif Stalinin antisemitizmini də yaddan çıxarmaq olmaz. Çünki Holokostun hər ikinci qurbanı sovet vətəndaşı olub. Odur ki, Holokostun miqyasının bir hissəsini Stalinin adına yazmaq üçün bütün əsaslar var. 1939-cu ilin noyabr ayının ikinci yarısında SSRİ Polşa yəhudilərinin əhəmiyyətli bir hissəsini məhv olmaqdan xilas etmək üçün real bir fürsət əldə edib.

Əlbəttə ki, SSRİ və Almaniya hökumətləri arasında imzalanmış 16 noyabr 1939-cu il tarixli müqavilənin Polşa yəhudiləri ilə heç bir əlaqəsi olmayıb. Onun adı aşağıdakı kimi tərtib edilib: “Almaniyanın dövlət maraqları dairəsinə daxil olmuş keçmiş Polşa ərazisindən Ukrayna və Belarus əhalisinin və SSRİ-nin dövlət maraqları zonasının bir hissəsinə çevrilmiş keçmiş Polşa ərazisindən alman əhalisinin təxliyəsi haqqında”.

Amerikalı professor Devid Meltzer bu müqavilənin həyata keçirilməsində aşağıdakı məqamı qeyd edib: “Almanlar bir çox yəhudini belaruslu və ukraynalı adı altında Sovet İttifaqına keçirməyə cəhd ediblər. Lakin Kremlin əmri ilə onlardan heç biri sovet torpağına buraxılmayıb və bu da yəhudiləri ölümə məhkum edib”.

Yəhudilər II dünya müharibəsinin lap əvvəlində yerli hakimiyyət orqanlarının təxliyəni lazımi səviyyədə həyata keçirə bilməməsinin və istəməməsinin girovuna çevriliblər. Stalin həmçinin yəhudilərin partizan birləşmələrində olmasını da istəməyib. SSRİ partizan hərəkatının mərkəzi qərargahının rəisi Panteleymon Ponomarenko bu mövqeyi bütün partizan birləşmələrinə çatdırıb. Bəzi komandirlər Moskvadan verilən əmrə əməl ediblər, digərləri isə yox.

SSRİ-də bütün müharibə ərzində yəhudilərin kütləvi qırğını ilə bağlı ən yüksək səviyyədə yalnız iki açıqlama verilib. Sovet xalqına qarşı nasist cinayətləri ilə bağlı 12 dövlətin ən yüksək icra və inzibati orqanlarının birgə bəyanatının tam mətni ilə 18 dekabr 1942-ci il tarixli “Pravda” qəzetində tanış olmaq olar. 19 dekabr 1942-ci ildə “İzvestiya” qəzeti sovet hökumətinin “Nasist hakimiyyəti tərəfindən Avropanın yəhudi əhalisinin məhv edilməsi planının həyata keçirilməsi” adlı bəyanatını dərc edib.

Yəhudilərin qətli nasistlərin mülki əhaliyə və hərbi əsirlərə qarşı cinayətləri ilə bağlı məlumatlarda qeyd olunub.

Bir sözlə, dünya yəhudlərin ölümü ilə bağlı çar çəksə də, Stalin SSRİ-də nasizmin çoxsaylı qurbanları arasında yəhudiləri ayrıca bir kateqoriya kimi ayırmaq istəməyib. (Musavat.com)

AJMEDIA.NEWS